GIỮA VƯỜN CÂY XANH LÁ
Tập II
Trưởng Thành
Tập II - Phần III
5.
Máy bay Mỹ tạm thời ngừng ném bom miền Bắc.
Khỏi phải nói chúng tôi mừng rỡ như thế nào. Chúng tôi sẽ về lại Sơn Hà, gặp lại những người bạn cũ, rồi lại được đi xem phim, đi cắm trại... Nhưng sướng nhất là không còn phải sợ cảnh chết chóc, bom rơi, không còn cảnh đang học, có máy bay, phải chui hầm.
Năm nay, tôi lên học lớp mười(1). Tôi nhìn đời có vẻ chín chắn hơn, những trò chơi của tuổi thơ như đánh trận giả, đánh đáo, thả diều... tất cả như lùi vào dĩ vãng. Tôi bây giờ giống như anh Cường xưa kia, bày trò cho bọn nhỏ, trong đó có em Minh của tôi.
Còn nhớ cái tối định nói hết với Hạnh những suy nghĩ của mình. Tôi buồn vật vã phải đến một tuần. Khủng khiếp nhất là hình như sau đó, Hạnh cố tình lạnh nhạt với tôi. Mọi việc như học nhóm, chăm sóc các em trong trại, đi lấy thực phẩm, tôi và Hạnh làm việc bình thường nhưng không bao giờ có cảnh chúng tôi đi chơi riêng với nhau như trước nữa. Mỗi khi tôi chủ động đặt vấn đề, Hạnh đều nói: “Để lúc khác đi, Hạnh rất bận” với đủ lý do mà tôi không thể nào phản bác được. Chẳng lẽ tôi sẽ mất Hạnh? Chẳng lẽ tôi với Hạnh sẽ giống như hai thanh ray của đường xe lửa, song song bên nhau đấy, nhưng chẳng bao giờ gặp nhau? Thấy tôi buồn, chị Liên gặng hỏi, tôi thú nhận tất cả. Chị ôn tồn giải thích:
- Em đã rất sai lầm, em đặt mình lớn hơn người ta rất nhiều. Mà hình như trong cách nói chuyện của em với Hạnh, em chỉ biết em thôi. Sao em không nghĩ Hạnh đã vất vả vì trại của chúng ta, trong đó có em nhiều biết bao nhiêu, mà nào Hạnh đã kể công. Còn em, em ngồi nói chuyện với Hạnh mà cứ tôi thế này, tôi thế kia... Rồi lại còn kẻ cả, tôi vì bạn mà... Chẳng riêng gì Hạnh mà đến cả chị, nghe em nói như vậy, chị cũng không bằng lòng...
- Vì sao thế chị? – Tôi lờ mờ hiểu ra vấn đề.
- Vì đó là biểu hiện của tính ích kỷ, Thắng biết không? Trong tình bạn và nhất là trong tình yêu, phải thể hiện sự tôn trọng nhau, sống vì nhau. Còn nếu chỉ có sự ích kỷ hay kể công... thì sẽ không bao giờ có tình yêu cả...
Qua phân tích của chị Liên, tôi đã thấy nguyên nhân của sự thất bại. Liệu còn cách nào để “gỡ” được không? Tôi hỏi chị Liên với giọng của một kẻ ân hận vì đi nhầm đường:
- Chị Liên ơi, làm thế nào cho Hạnh hiểu em. Em không muốn mất Hạnh?
- Điều này hoàn toàn tùy thuộc vào em, em phải thể hiện sự cao thượng của người đàn ông...
- Nghĩa là như thế nào, chị Liên ơi, chị nói cụ thể cho em biết đi! - Tôi sốt ruột.
- Chị không thể dạy em được. Làm bất cứ việc gì, em cũng đừng nghĩ đến bản thân thì mọi việc sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Em quan hệ với Hạnh cũng nên thế, lúc này chưa muộn đâu. Hạnh đang chờ đợi sự trả lời của em đấy...
Những lời khuyên của chị Liên, giúp tôi hiểu ra nhiều. Tôi lao vào học. Kết quả học tập khả quan. Những việc chị Liên phân công, tôi làm tròn, có trách nhiệm. Và với Hạnh, tôi tự nhiên trở thành người ít nói, chỉ có công việc. Tôi biết hình như Hạnh không thích tôi thanh minh hoặc biểu hiện của sự yếu đuối...
Sau này, khi đã làm lành với nhau, lại thân thiết như xưa kia, tôi với Hạnh như có cuộc ganh đua trong học tập. Cả hai chúng tôi đều đạt kết quả khá. Tuy cả hai chưa nói đến chữ “yêu” nhưng tôi nghĩ, Hạnh đã thuộc về tôi. Khi nhắc lại kỷ niệm buồn, giọng Hạnh vui vui:
- Tưởng tối ấy Thắng rủ Hạnh ra nói chuyện... nhưng không ngờ, Thắng lại nói những chuyện đâu đâu, nghe phát chán đi được. Là bạn thân với nhau, cần gì Thắng phải kể ra những chuyện đó? Hạnh nhận thấy hết chứ, thương Thắng nhiều lắm chứ và Hạnh đợi Thắng nói ra trước. Tất nhiên không phải những câu mà Thắng đã nói... – Hạnh lại đấm nhẹ vào vai tôi – “Ông” còn ngốc lắm!
Còn gì phải thanh minh nữa, tôi gật đầu:
- Hạnh nói... đúng không thể tưởng.
Hạnh phá lên cười, tiếng cười thật hồn nhiên.
Mùa đông năm ấy, những cây bàng dọc các phố của Sơn Hà trút hết lá, phơi những cành khô, trơ trụi. Gió bấc thổi hun hút, bầu trời xám xịt. Đi dọc các vỉa hè là những người đàn ông, đàn bà khoác trên mình những tấm áo bông màu xám nặng nề, bước chậm chạp, nặng nhọc. Không hiểu sao, dư âm tiếng chổi quét lá bàng khô của mấy chị ở Công ty vệ sinh quét mỗi tối dưới ánh đèn vàng vọt làm tôi nhớ đến thế.
Cũng mùa đông năm ấy, dù máy bay Mỹ đã ngừng ném bom ở miền Bắc nhưng không khí chiến tranh, những giọt nước mắt, tiếng khóc xé lòng vì mất người thân... không phải vì thế mà vơi đi. Rõ nhất là ở lớp tôi. Mấy bạn nam cùng tuổi với tôi hoặc hơn tôi một hai tuổi lần lượt lên đường nhập ngũ. Chỗ ngồi của các bạn ấy cứ vắng dần, vắng dần, cuối cùng có bàn chỉ toàn là mấy bạn nữ. Rồi những đợt khám nghĩa vụ rầm rộ, cứ hai tháng, thậm chí một tháng đã có đợt khám nghĩa vụ. Người thì đi khám, có kẻ thì tìm cách trốn như giả lăn ra ốm, thậm chí có kẻ liều mạng lấy dao chặt cụt ngón chân cái, máu chảy ròng ròng, trông ghê quá. Anh Khanh lại thể hiện vai trò của mình. Với những kẻ trốn tránh nghĩa vụ quân sự, anh Khanh cùng mấy người dân quân rất mẫn cán, bắt bằng được, lôi ra chỗ khám nghĩa vụ. Với chúng tôi, gần như hàng tuần, trường đều tổ chức nói chuyện thời sự, nhất là chiến thắng của quân dân miền Nam ở trong kia. Lại vẫn anh Khanh đến nói chuyện. Giọng anh hùng hồn:
- Các em biết không? Quân ta đang đánh mạnh quân Mỹ ở Khe Sanh. Nơi đó, địch chết như ngả rạ. Cứ nhìn thấy quân ta xông lên là chúng khiếp vía, chui hết xuống từng hầm. Thế là quân giải phóng lao đến, cứ việc chĩa khẩu AK, tỉa từng thằng một. Quân giặc chết không kịp ngáp. Chúng ta còn đánh lừa được cả máy bay B52 của địch bằng cách dựng lên những trạn địa pháo cao xạ giả, bộ đội giả. Chúng ngu lắm, lại tưởng thật, cho máy bay mang bom đến ném. Ném hết bom rồi, đến lúc đó quân ta mới dùng tên lửa bắn, máy bay của đế quốc Mỹ rụng như sung...
Anh Khanh nói xong, tự động vỗ tay, buộc chúng tôi cũng vỗ tay theo anh ấy. Cũng lạ, quân ta, nhưng anh Khanh nói, thắng “ vang dội” dễ dàng như thế, sao còn thấy tuyển quân nhiều đến vậy?
Đúng lúc ấy, tôi nhận được một tin buồn không thể tả: Anh Cường hy sinh ở chiến trường Quảng Trị. Anh ấy chỉ huấn luyện ở ngoài bắc có hơn hai tháng là hành quân vào trong nam. Nghe đâu đơn vị của anh chưa kịp đến chiến trường, mới đến sông Bến Hải đã bị bom rải thảm của máy bay Mỹ ném trúng đội hình hành quân.
Khi chúng tôi tan lớp về, đi qua nhà anh Cường thấy trong nhà anh ấy tụ tập rất đông người. Chúng tôi không biết có chuyện gì, vội dừng lại tò mò xem. Nét mặt mọi người ai trông cũng buồn, cái nhìn của họ như nhìn vào cõi hư không, không ai nói với ai một lời nào. Từ trong nhà anh Cường vọng ra tiếng khóc nức nở của mẹ anh ấy:
- Ối con ơi! Bằng giờ này năm ngoái mẹ lên đơn vị để thăm con. Họ không cho gặp, vì họ nói con đang còn trong thời gian bị kỷ luật. Mẹ nói con rồi, con đâu có nghe. Cần thì cứ ở nhà, đi đánh nhau làm gì, mẹ nuôi. Con nhất quyết đi. Để thế này...Con ơi...
Thôi chết rồi! Anh Cường hy sinh. Tôi sững sờ như không tin vào điều này là sự thật. Sao sự thật lại phũ phàng đến thế.
Khu phố tôi gần như tháng nào cũng có lễ truy điệu những người hy sinh trong chiến trường. Một bàn thờ dựng vội, một bát hương để cạnh vòng hoa, hương cháy âm ỉ, tỏa mấy làn khói bay vật vờ. Phía sau vòng hoa thường là ảnh chân dung của người chết. Mà cũng lạ, cứ nhìn ảnh của người đã khuất, dẫu người đó đang cười, vẫn thấy buồn. Lại thấy người trong ảnh nhìn mình như muốn nói một điều gì đó, mà không thể nói được. Buồn nữa, phía dưới, bao người đầu quấn khăn trắng để tang người chết cố mím môi không bật ra tiếng khóc để nghe một vị lãnh đạo trong Ủy ban đọc điếu văn truy điệu. Sau lời điếu văn là tiếng khóc xé lòng của mọi người thương xót cho người hy sinh...
Sau những buổi truy điệu như thế, gia đình nào có con trai lớn đều có một nỗi lo canh cánh: Cảnh kia liệu có đến với gia đình mình không ?
Tin anh Cường hy sinh ở chiến trường, chị Liên không biết. Chị đã đi học ở nước ngoài. Còn nhớ buổi tôi với Hạnh tiễn chị ở ga Hàng Cỏ. Nước mắt chị chảy dài, ánh mắt nhìn như vô định. Chị nói buồn bã với chúng tôi:
- Chị đi như thế này mà không làm sao báo tin cho anh Cường biết. Đây là điều chị ân hận nhất. Nếu sau này, ở nhà, các em nhận dược tin tức gì của anh Cường thì viết thư báo ngay cho chị . Nếu gặp anh ấy, các em cũng nhớ nói: Dù có thế nào chị cũng đợi. Anh Cường hãy tin chị.
Giờ này chị Liên vẫn hy vọng ngày về, chị và anh Cường sẽ gặp lại nhau. Nhưng ngờ đâu...
Chúng tôi thấy anh Khanh dẫn đầu đoàn lãnh đạo Ủy ban vào nhà anh Cường để chia buồn. Mái tóc rễ tre của anh Khanh chỉnh chu. Cái áo đại cán anh Khanh mặc cài đủ hàng khuy. Đôi dép cao su của anh Khanh xỏ đủ quai...Ấy vậy, sao tôi nhìn anh ấy vẫn thấy...không ưa. Tôi lại cái nhớ buổi anh Khanh cùng hai anh bộ đội về chỗ chúng tôi sơ tán lùng bắt anh Cường về tội “ đào ngũ”. Thật chẳng ra làm sao! Anh Khanh cầm tay của mẹ anh Cường, nói sụt sịt:
- Thay mặt Ủy ban, cũng là bạn của đồng chí Cường, chúng con đến đây chia buồn với mẹ và gia đình...- Anh Khanh lấy chiến khăn trong túi ra chùi nước măt, rồi nói sụt sịt tiếp – Tấm gương hy sinh dũng cảm của đồng chí Cường, toàn thể Đoàn viên thanh niên khu phố Lê Lợi sẽ học tập...
Mẹ anh Cường gào lên :
- Cường ơi! Con ở đâu, về với mẹ...
Hạnh nói nhỏ với tôi:
- Sao những người tử tế như Bình như anh Cường... lại hay chết tức tưởi thế, Thắng nhỉ. Giá như hồi ấy anh Cường trốn đơn vị về, cứ ở lại với chúng mình...
Nói thế, Hạnh khóc.
Tôi đi bên Hạnh, hình ảnh của anh Cường cứ hiện lên chập chờn. những câu chuyện anh kể, giờ đây tôi nhớ như in. Giọng kể truyền cảm của anh, tôi vẫn thấy văng vẳng đâu đây. Những ngày tôi và các bạn bên anh, tôi đã hiểu thế nào là tình bạn tốt? Thế nào là tình yêu đẹp và trên hết thế nào là sống tốt, có bạn bè?
Hạnh hỏi tôi:
- Chúng mình có nên viết thư, báo tin này đến chị Liên không?
Suy nghĩ một lúc, tôi lắc đầu:
- Không nên Hạnh ạ! Rồi sau này sẽ có người báo tin cho chị ấy biết. Còn bây giờ, Thắng nghĩ, báo tin thế này đột ngột quá, liệu chị Liên có đủ sức chịu đựng không? Cứ đẻ chị Liên nghĩ là anh Cường đang còn sống , hay hơn!
Tôi nói xong, cố không khóc, nhưng nước mắt cứ lăn dài...
Giữa năm lớp mười, Hạnh theo gia đình chuyển về Hà Nội. Chưa bao giờ tôi nghĩ chuyện này. Tôi cứ nghĩ, ít nhất Hạnh với tôi sẽ học hết lớp mười. Biết đâu sau khi tốt nghiệp cấp ba, hai chúng tôi cùng vào học một trường đại học. Nhưng đến bây giờ, thì chuyện này sẽ không bao giờ có nữa. Hạnh với tôi, mỗi đứa ở một phương trời xa. Chẳng biết từ bao giờ, trong lớp chúng tôi, đứa nào cũng thuộc bài hát, trong đó có câu: “...Bốn mắt đã cạn lệ sầu. Chỉ còn mối tình biệt ly.Giờ đây tan trường tình không chung lối. Thương nhau rồi cũng đành chịu thôi .Để hai đứa hai đầu biệt ly...”. Những câu hát đó sao tôi thấy đúng y như chuyện tôi với Hạnh.
Mẹ tôi tinh lắm, chẳng cái gì trong suy nghĩ của tôi mà mẹ không đoán ra. Mẹ thấy tôi cứ bần thần hết ra lại vào, làm việc gì cũng quên như lẽ ra cầm rá vào buồng lấy gạo, tôi lại cầm cái rổ không đựng gì đi ra giếng. Mang ra giếng, tôi chẳng biết làm gì, nét mặt ngẩn ngơ.Mẹ nhìn thấy thế, hỏi:
-Con mang cái rổ không ra giếng làm gì? - Mẹ nhận xét - Thắng à ! Hình như dạo này đầu óc của con không tập trung, chẳng để ý một cái gì cả. Con nhớ nhé , năm nay là năm cuối cấp rồi đấy, phải chú ý vào mà học. Phân tán tư tưởng là rất nguy hiểm.
Tôi ầm ừ cho qua chuyện, để mẹ khỏi chú ý vì tối nay tôi đã hẹn với Hạnh ra cầu Đôi để tâm sự, Hạnh đã nhận lời.Tối này tôi sẽ nói với Hạnh, dù có xa nhau nhưng hai chúng tôi mãi mãi nhớ nhau, không bao giờ bỏ nhau. Tôi tin Hạnh cũng nghĩ như thế. Chẳng gì hai chúng tôi đã học chung từ hồi lớp sáu đến giờ, cùng chung bao niềm vui, cùng san sẻ bao nỗi buồn. Cuộc hẹn tối nay, như Hạnh nói với tôi, sẽ nói hết tất cả. Tôi hồi hộp, hy vọng...
Tôi chờ đợi, đếm từng phút qua đi. Sao thời gian trôi chậm chạp đến thế.
Hạnh hẹn tôi, sẽ gặp ở cầu Đôi đúng bảy giờ tối. Tôi phải đến trước chỗ hẹn. Thấy mới sáu giờ rưỡi, tôi đã chuẩn bị sách vở “ đi học nhóm”, mẹ định ngăn lại:
- Sao tối nay con đi học sớm vậy? Mẹ muốn con học ở nhà xem em Minh học thế nào ? Tối nay mẹ cũng bận họp với các cô, chú trong cơ quan.
Tôi lấy cớ thoái thác:
- Tối nay con học nhóm có thầy dạy toán đến phù đạo, rất quan trọng, không thể bỏ được...
Mẹ chỉ cho tôi thấy:
- Con nói học toán, sao mẹ thấy con cầm toàn sách văn với sử....
Đúng là không việc gì có thể qua được cái nhìn của mẹ. Tôi quá vô ý, để sách trên bàn mà không biết mình cầm quyển gì? Chỉ tý nữa là lộ chuyện. Tôi nói với mẹ là cầm nhầm rồi ra bàn đổi lại mấy quyển sách. Hỡi ôi! Ra đến đường tôi xem lại, trong tay tôi chẳng có quyển sách toán nào cả mà toàn là quyển bài tập của hai môn Hóa, Lý. Chẳng lẽ lại quay về? nghĩ ngợi một lúc, tôi quyết định cho mấy quyển sách đó vào một bụi chuối ven đường, đánh dấu để lúc quay về sẽ lấy.
Ở cầu Đôi, gần bảy giờ tối, trăng gần rằm lên cao tỏa một ánh sáng vàng nhẹ khắp hai bờ sông. Mặt nước sông lung linh vẩy những ánh vàng lúc xa, lúc gần.Gió mát mang hương lúa thoảng đến mùi thơm dìu dịu. Trên mặt cầu, đã có vài đôi trai gái đi dạo, duy nhất chỉ có tôi, một mình đứng tựa vào lan can cầu chờ đợi. Tôi chờ đợi khá lâu, lâu lắm...Tiếng loa phóng thanh ở đâu đó vọng đến, tôi nghe thấy đã hết chương trình thời sự, sang chương trình ca nhạc. Chương trình đó cho tôi biết, đã qua bảy giờ tối. Sao Hạnh hẹn đúng bảy giờ tối, Hạnh sẽ ra, giờ không thấy bạn ấy đâu? Tôi sốt ruột thực sự, trong đầu suy diễn không biết bao nhiêu điều. Nếu chờ đợi một lúc nữa mà Hạnh không đến, tôi sẽ đến nhà Hạnh để tìm hiểu sự thật. Nghe vẳng vẳng tiếng hát trên loa phóng thanh, trong lòng tôi như có lửa đốt, hình như đã sang bài hát thứ ba rồi thì phải, thế là cũng hơn mười phút rồi còn gì! Tại sao Hạnh vẫn chưa đến? Buồn bã, tôi toan định đến nhà Hạnh thì Hạnh chạy đến, trên tay cầm một gói nhỏ. Nhìn thấy Hạnh, tôi vừa buồn, vừa giận. Sao Hạnh có thể coi thường tôi đến như vậy? Tôi đứng im nhìn Hạnh. Hạnh cũng nhìn tôi. Hạnh nói như có vẻ ân hận:
- Nhà Hạnh có việc đột xuất. Hạnh biết Thắng chờ mà không biết làm cách nào để báo cho Thắng biết. Thắng cho Hạnh xin lỗi.
Tôi vẫn giận:
- Hạnh chẳng có lỗi gì cả. Có lẽ...Thắng là người Hạnh không cần.
- Đừng nói thế,Thắng ơi! - Hạnh nắm tay tôi, nói khẩn khoảng - Thắng cho Hạnh xin lỗi đi. Hạnh sẽ kể cho Thắng nghe. Hạnh định đi, thì bất chợt cô chủ nhiệm của bọn mình đến chia tay với gia đình. Cô muốn nói chuyện với Hạnh, chẳng lẽ như vậy Hạnh bỏ đi sao? Phải đợi cô về, Hạnh mới chạy ra đây được...
Nghe Hạnh nói, tôi thở ra nhè nhẹ. Thì ít ra chuyện cũng phải như thế, một nguyên nhân chính đáng, nếu chuyện đó rơi vào tôi thì cũng đành lỡ hẹn. Chứ biết làm thế nào!
Tôi với Hạnh đứng tựa vào thành lan can của cầu, cùng nhìn xuống dòng sông. Trăng bây giờ đã lên cao. Giữa bầu trời thăm thẳm ấy, chỉ có một ông trăng sáng tỏa một ánh sáng ngọt ngào xuống hai chúng tôi.Trước giờ phút chia tay, phải nói thật, tôi hiểu điều đó, nhưng sao lúc này khó nói đến thế. Thời khắc cứ chập chạp qua đi, hình như Hạnh cũng định nói với tôi điều gì đó. Nhưng... có lẽ giống tôi, Hạnh cũng khó nói.
Một lúc, Hạnh phá vỡ sự im lặng, nói với tôi:
- Thắng nói gì với Hạnh đi chứ!
Nói gì với Hạnh bây giờ? Hạnh là tất cả những gì tôi muốn có. Với Hạnh, trong tôi đầy ắp những kỷ niệm, những kỷ niệm đó sẽ đi theo tôi suốt cuộc đời. Tôi cố lấy sức nín hơi, như thể chuẩn bị...lặn thật sâu để bật ra nhưng câu nói, quả là rất khó khăn:
- Hạnh cho Thắng hỏi thật nhé, bây giờ Hạnh coi Thắng ...coi Thắng...như thế nào?
- ...
- Hạnh nói đi ! – Tôi giục.
Hình như Hạnh lùi xa tôi một tý. Hạnh vẫn nhìn xuống dòng sông, nói nhỏ đủ cho tôi nghe:
- Lúc này, Thắng cho Hạnh nói thật nhé!
Tôi gật đầu, trong lòng hồi hộp. Hạnh nhìn ra xa, nói rành rẽ, bình tĩnh, như đã chuẩn bị từ trước:
- Hạnh hiểu tình cảm của Thắng dành cho Hạnh. Hiểu chứ, thậm chí còn rất hiểu là đằng khác. Những tình cảm đó, Thắng cho phép, Hạnh sẽ rất nhớ, chẳng bao giờ quên. Nhưng... theo Hạnh nghĩ, cái gì cũng có giới hạn của của nó. Thắng còn phải học, Hạnh cũng thế. Hai đứa mình bắt tay cùng vào đại học cơ mà. Nên, theo Hạnh nghĩ, chúng mình cần tập trung vào học, chẳng gì bây giờ cũng là năm cuối rồi...
Người tôi lúc này như trôi bồng bềnh trên mây. Hình như tôi không còn nghe Hạnh nói những gì nữa. Ánh trăng trước mặt tôi lúc nãy sáng đẹp là thế, giờ đây cũng trở thành mờ ảo. Tôi cảm thấy hụt hẫng. Nếu biết trước tình cảm Hạnh dành cho tôi như thế này thì tôi ra đây làm gì? Bao nhiêu dự định, định nói với Hạnh, giờ đã trở thành số 0 to tướng. Nếu như chuyện này xảy ra cách đây độ một, hai năm, nghĩa là tôi chưa đủ tuổi trưởng thành, chắc máu tự ái nổi lên, tôi sẽ có những lời nói, hay hành động rồ dại... Lần này, không hiểu sao, sự hụt hẫng chỉ trong thoáng chốc, tôi lấy lại bình tĩnh ngay. Tôi nghe rất rõ câu hỏi của Hạnh:
- Thắng có đồng ý với mình không?
Lời chị Liên lại văng vẳng bên tai tôi hôm nào. “Thắng phải thể hiện mình là người đàn ông”. Tôi nói, giữ giọng thật bình tĩnh:
- Rất cảm ơn Hạnh! Mình với Hạnh vẫn là những người bạn tốt, không có điều gì đâu, Hạnh không nên áy náy. Ra đây, cũng là chúng ta nói hết với nhau, đừng giấu nhau điều gì nữa để khi xa nhau, cả Hạnh và Thắng không có gì phải ân hận...
Hạnh thở ra nhè nhẹ, cầm tay tôi, nói nhỏ;
- Chúng mình vẫn là bạn tốt của nhau, đi đâu cũng nhớ về nhau, vẫn viết thư cho nhau thông báo kết quả học tập, được không Thắng?
Tôi gật đầu.
Hạnh đưa cho tôi gói nhỏ:
- Trước lúc về Hà Nội, Hạnh tặng Thắng cuốn tiểu thuyết mà Hạnh biết là Thắng rất thích đọc...
- Cuốn gì thế?
- Cuốn Ruồi Trâu đấy! Hạnh muốn chúng mình có suy nghĩ như Ruồi Trâu, vì nghiệp lớn, sẵn sàng hy sinh cả những hạnh phúc cá nhân...
Hạnh có vẻ suy nghĩ già dặn hơn tôi. Chị Liên có lần nói với tôi: “Con gái suy nghĩ bao giờ cũng chín chắn, đằm hơn con trai, cứ nhìn Hạnh thì biết. Hạnh bằng tuổi em nhưng ra dáng chị lắm rồi, còn em như trẻ con từ lời nói đến cả việc làm”. Trong chuyện này, có lẽ chị Liên nhận xét chính xác.
Chia tay với Hạnh, tối đó, tôi không ngủ, trằn trọc cả đêm, những hình ảnh lẫn lộn giữa tôi với Hạnh cứ lần lượt hiện về như một cuốn phim quay chậm...
Trong tôi vẫn có một chút tiếc nuối.
... Những lúc rỗi rãi, tôi hay tha thẩn ra ngoại thành thị xã, lang thang trên những cánh đồng trơ gốc rạ, chìm đắm trong những suy nghĩ mông lung. Nhìn lên bầu trời xanh ngăn ngắt kia, những đám mây trắng lững lờ trôi, không gian thật tinh khiết điểm xuyết bằng tiếng chim gù lúc xa, lúc gần, tôi có cảm giác nhẹ nhàng, những nỗi buồn xa bạn cũng vơi đi được phần nào.
Nhưng cũng chỉ thế thôi. Lúc này, cả nước đang lao vào cuộc chiến tranh khốc liệt. Tuy miền bắc tạm thời máy bay Mỹ ngừng ném bom nhưng trên những tờ báo lớn dán ở tấm bảng thông tin đầu phố, không ngày nào không ghi những trận đánh lớn ở miền nam và trên những tờ báo đó cũng đăng tên địa phương có người đi nhập ngũ cao nhất, rồi cả những tấm gương điển hình xung phong vào bộ đội.
Chiến tranh đâu đã ngừng, vẫn có người chết.
Ở khu phố, công việc của anh Khanh càng tất bật hơn. Đám thanh niên trạc tuổi tôi cứ lần lượt lên đường. Ra đường thưa vắng hẳn đàn ông, con trai. Họp đoàn thanh niên mà quanh đi, quẩn lại toàn là nữ. Tôi ngồi sinh hoạt chi đoàn mà như lọt thỏm giữa một biển đàn bà, con gái. Thật tình tôi không thể quên Hạnh nên mặc kệ những lời trêu ghẹo của mấy người nữ ngồi bên cạnh...
Một chuyện không ngờ xảy ra liền với tôi trong những tháng cuối học kỳ. Trước khi tôi lên đường nhập ngũ độ hai tháng thì anh Khanh cũng có giấy gọi vào bộ đội.
Tính tôi không thù dai, mặc dù biết bản chất anh Khanh không tốt nhưng tôi không ghét anh. Nhất là từ khi anh Cường hy sinh, tâm tính anh Khanh có vẻ thay đổi, anh lại hay nói chuyện với tôi, thậm chí có những tâm sự sâu kín nhất, anh cũng thổ lộ, như chuyện anh đi truy lùng anh Cường đào ngũ dạo ấy:
- Anh không làm thế thì họ kỷ luật anh, thậm chí ông Bí thư khu phố lúc ấy còn dọa anh: Anh không bắt được thằng Cường về đây thì anh phải đi thế nó. Anh nghe lão ấy nói thế, sợ chứ, nên phải tìm cách đi lùng bắt anh Cường.
Tôi hiểu, anh tích cực làm mọi việc để thể hiện mình có vai trò không ai thay thế được, để khỏi phải đi bộ đội. Nhưng nghĩ là thế, còn chuyện có phải đi bộ đội không? Lại là chuyện khác.
Tiêu chuẩn lên đường nhập ngũ mỗi lúc giảm dần, thậm chí sức khỏe B2 về thể lực cũng được tuyển với lời giải thích: “Vào bộ đội bồi dưỡng vài tháng là lên cân ngay”. Huống hồ anh Khanh là người khỏe mạnh, gia đình chưa có ai đi nhập ngũ. Sở dĩ anh chưa phải đi bộ đội những đợt trước là vì anh còn giữ nhiều chức tước, năng nổ, cấp trên bảo làm một, anh làm mười. Anh cần cho mấy ông lãnh đạo. Bây giờ khu phố chỗ tôi thiếu người nhập ngũ, anh Khanh cũng không “thoát”.
Anh Khanh đi khám sức khỏe về, trông nét mặt anh thật tội. Anh buồn bã nói với tôi:
- Anh làm tích cực như thế mà họ vẫn bắt anh đi. Buồn thật! - Anh nói thật lòng - Anh sợ đánh nhau. Anh cũng biết ở đây, các em giận anh lắm. Các em cũng thông cảm cho anh, thật tình anh không muốn thế đâu, nhưng nếu không làm thế, họ tống anh đi từ lâu rồi.
Tôi có giận anh đâu. Tôi tặng anh món quà nhỏ, anh Khanh cầm, nét mặt cảm động.
Lớp học cuối cấp của tôi cũng vãn con trai. Thằng Oanh, may cho nó, mắt bị cận thị nên khám nghĩa vụ lần nào cũng bị loại. Còn tôi, mọi lần không phải khám vì tôi có bố đang ở chiến trường, nhưng đến lần này cũng được gọi đi khám.
Đã khám nghĩa vụ, chắc chắn tôi sẽ lên đường không thể khác.
Có bao nhiêu sách giáo khoa tôi đưa tất cả cho Oanh:
- Mày cầm lấy, chắc tao chẳng bao giờ dùng nữa.
Oanh rơm rớm nước mắt:
- Mày giữ lấy mà còn về học tiếp chứ.
Tôi lắc đầu:
- Lúc đó hẵng hay. Còn bây giờ thì...
- Mày có báo tin này cho Hạnh biết không?
Oanh đã chạm vào nỗi buồn sâu kín nhất của tôi. Tôi đã muốn chôn chặt những kỷ niệm ấy vào tận sâu trong đáy lòng. Ừ nhỉ! Giá như Hạnh vẫn ở bên tôi, giá như chúng tôi vẫn có những ngày tháng đẹp ở trại sơ tán, giá như mọi chuyện diễn ra theo đúng ước vọng của tôi, liệu tôi có đi bộ đội không? Thôi, chuyện đời không có “giá như”, trước mặt tôi lúc này là một chặng đường khác, vất vả hơn, gồ ghề hơn, ghê gớm hơn đòi hỏi tôi có nghị lực lớn để vượt qua. Chặng đường đó sẽ chứng kiến sự trưởng thành của tôi. Tôi nói với Oanh:
- Có lẽ không cần báo tin cho Hạnh...
- Sao thế? – Oanh hỏi, ngạc nhiên.
Tôi im lặng, không muốn giải thích cho Oanh hiểu. Chuyện tôi đi bộ đội, người buồn nhất có lẽ là mẹ tôi. Ban ngày, khi tiếp chuyện mọi người đến thăm, mẹ tôi cố giữ nét mặt bình thường và nói với mọi người: “Tôi sẽ động viên cháu hoàn thành nhiệm vụ, giữ vững truyền thống cách mạng mà bố cháu truyền lại, không làm điều gì tủi hổ gia đình...”. Còn ban đêm, khi còn mấy mẹ con, mẹ tôi ôm tôi khóc ròng: “Đi, cố gắng mà giữ gìn con ạ! Con bị làm sao thì làm sao mẹ sống được...”.
Tôi thương mẹ vô cùng.
Trước khi nhập ngũ, tôi xin phép mẹ về lại những nơi cũ tôi đã học.
Tôi về thăm lại Quốc, thăm nhà Hảo. Tội cho mẹ Hảo, từ ngày Hảo vào chiến trường, đến tận bây giờ vẫn không thấy tin tức, lưng bà như còng thêm, nét mặt thêm nhiều nếp nhăn, mái tóc như bạc thêm ra. Khi tiễn tôi ra ngõ, mẹ của Hảo mếu máo:
- Cháu vào trong đó nếu có gặp Hảo, bảo nó cứ về, đừng đánh nhau nữa, ở nhà bác sẽ nuôi.
Bà lận trong tay nải lấy ra một tờ năm đồng còn mới, đưa cho tôi:
- Năm đồng này bác giữ cho thằng Hảo, đợi ngày nó về. Nhưng ngày ấy chắc còn lâu, thôi cháu cầm lấy mà tiêu, ngày thằng Hảo về, bác kiếm cho nó tờ khác...
Tôi cương quyết không cầm. Bà cứ đứng ở ngõ nhìn theo tôi mãi...
Tôi đến nhà thầy Dũng thắp một nén hương lên bàn thờ của thầy. Không có thầy, tôi không được như ngày nay. Nhưng lời dạy và cuộc đời nghèo khổ nhưng rất cao thượng của thầy sẽ đi theo tôi suốt cuộc đời. Bàn thờ nguội lạnh, không một tấm hình, nhưng sao tôi vẫn thấy hình ảnh của thầy rất rõ. Em sẽ không bao giờ quên thầy...
Trong tâm trí, quả thực tôi không muốn về lại nơi sơ tán cũ, nơi đó sẽ gợi lại cho tôi bao kỷ niệm, những kỷ niệm trước lúc lên đường tôi muốn quên. Thế mà, việc thực hiện lại ngược lại. Tôi về lại nơi cũ, nơi tuổi thơ của tôi trong một thời gian khổ vẫn đầy ắp tiếng cười, sự hồn nhiên trộn lẫn vào cả giấc mơ. Lán trại của tôi và các bạn ở vẫn còn đó, khác chăng giờ đây là thành kho để thóc của hợp tác. Tôi đi men theo bờ tường đất như nghe thấy văng vẳng đâu đây tiếng cười, tiếng học bài của các bạn ở trong kia.
Đứng từ đây nhìn ra xa là cả một cánh đồng ngô rộng lớn. Ngày ấy, vào những đêm trăng sáng, chúng tôi trốn vào trong đám ngô dày chơi trốn tìm. Chơi đến tận khuya, chị Liên phải chạy ra tìm. Và kia nữa, một con đường đất hai bên trồng những hàng nhãn xanh rì. Trên con đường đó, tôi với Hạnh đã bao lần đi qua, rải đều theo từng bước chân là những câu chuyện, những ước mơ, những hoài bão hai đứa sẽ thực hiện. Tưởng những chuyện ấy trong tầm tay, có ai ngờ... Thôi, không nên nhắc lại làm gì. Con sông ngày nào chúng tôi lội sang ăn cắp ngô không thành, vẫn vậy. Dòng nước cạn trôi lững lờ, tôi đứng yên lặng, nhìn theo một chiếc lá khô đang trôi chậm chạp theo dòng nước. Nó trôi về đâu hay mắc cạn ở chỗ nào đó?
Tôi đến thăm ông bà Mẹo. Hai ông bà thấy tôi mừng mừng, tủi tủi. Ông Mẹo giục bà ra vườn bắt con gà mổ đãi tôi. Biết chuyện tôi đi bộ đội, hai ông bà buồn ra mặt. Ông Mẹo lắc đầu chán nản:
- Cháu thử xin cấp trên xem sao, nhà đã có người vào trong kia rồi còn gì. Chứ sức vóc cháu thế này, làm sao mà chịu được bom đạn.
Tôi giải thích cho ông hiểu:
- Bây giờ lớp cháu đi cũng gần hết rồi. Nhiều bạn có hoàn cảnh gia đình còn khổ hơn cháu, yếu hơn cháu cũng phải nhập ngũ. Sức cháu trông thế này nhưng khỏe lắm, cháu khám được A một đấy!
Bà Mẹo xì một tiếng:
- Trong kia đang thiếu người, cứ ai cầm súng được là đi thôi!
Tôi về lại thị xã. Nơi tôi đến chia tay là mộ của Bình. Tôi và Oanh đứng trước nấm mộ của một thằng bạn thân, lúc này cỏ đã mọc xanh rì, không có bia, lẫn với bao ngôi mộ xung quanh. Bình sống tốt quá, Bình đã dạy tôi cách sống làm người, sống như thế nào để đến lúc chết người ta vẫn còn nhớ.
Tôi đang sống giữa một vườn cây xanh lá, ai cũng thương tôi, mong tôi mau trưởng thành. Tôi không được phụ lòng mọi người, phải sống cho xứng đáng với lòng tốt đó.
Tôi tin mình sẽ thực hiện được.
Chào tất cả, tôi lên đường!
HẾT
Chú thích:
(1)Tương đương lớp 12 bây giờ.
LỜI BẠT CUỐI
Chuyện kể về một đoạn đời của Thắng, các bạn đã đọc xong.
Nhiều kỷ niệm vui, cũng lắm kỷ niệm buồn trong một quãng đời người, không riêng của Thắng mà tôi tin còn có nhiều người, khi chúng ta ngồi một mình hồi tưởng lại. Tôi kể chuyện của Thắng, cũng chỉ có một ước nguyện: Hãy sống thật với nhau, tha thứ, độ lượng, vị tha... Vì dù sao, đời người, trông thế chứ thực ra rất ngắn, đừng gieo những điều ác cho nhau. Khi nhắm mắt xuôi tay, không có điều gì ân hận, đó là hạnh phúc.
|
